Geschiedenis 

De geschiedenis van het dorp Huizen

Huizen, een plaats aan de voormalige Zuiderzee, als nederzetting moet het al in de tiende eeuw hebben bestaan. Het Gooi vormde tot 1400 één kerspel -de oorspronkelijke benaming voor een kerkgemeente of parochie, het gebied dat onder een kerk valt- genaamd Naardingerland, waar Huizen ook toe behoorde. Langzamerhand scheiddende daarbinnen gelegen gehuchten zich van Naarden af. Dat gold ook voor Huizen, in het jaar 1409, toen de kapel die op de plaats stond van de huidige oude kerk, aan het begin van de Havenstraat, parochiekerk werd. De oudste vermelding van Huizen is voor zover bekend 1382. De naam zou verband houden met het feit dat men er in stenen onderkomens woondde, huizen, in plaats van de toen gebruikelijke plaggenhutten.
Een paar citaten uit één van de historische beschrijvingen maken dat duidelijk: "Van dit dorp mag met recht gezegd worden, dat het éénder voornaamste van het vermaaiklijk Gooiland is,....Het ligt voords alleraangenaamst....de huizen staan in er in geene bepaalde roojing...elke heeft er zijn bebouwden grond of akker bij, zodat het graan en andere landvruchten er als tussen de huizen ingroeijen;bij dit dorp behoort voords eene ongemeen groote Meente." Die Meent speelt in de nieuwe historie van de gemeenschap een uiterst bepalende rol. Vroeger was het vooral een weidegebied voor het vee.

Vissersdorp

Huizen is bekend als voormalig vissersdorp. Het heeft die bekendheid niet helemaal terecht. Pas aan het einde van de zeventiende eeuw werd de visserij één van de hoofdmiddelen van bestaan. Daarvoor waren vooral landbouw en veeteelt een belangrijke levensbron. Het wapen van Huizen, een melkmeisje, is daarvoor een belangrijke aanwijzing. De visserij beleefde de grootste groei in de tweede helft van de 19e eeuw, waarbij de haven van Naarden als thuishaven werd gebruikt, maar deze verdween door uitbreiding van de vesting. Daardoor werden de Huizer vissers gedwongen een andere thuishaven te zoeken die in eerste instantie werd gevonden op een zandbank voor de kust van Huizen. In 1854 kon dan eindelijk de eigen haven in gebruik genomen worden. Er kwamen toen allerlei aan de visserij verwante bedrijven van de grond zoals visrokerijen, de visventerij, en voor onderhoud en reparatie natuurlijk de scheepswerven, taanderijen en zeilmakerijen, en de vloot groeide gestaag. Meer dan 200 botters hadden Huizen als thuishaven. Karakteristieke visserwoningen herinneren nog aan deze tijd. Drie van de laatste overgebleven botters zijn de HZ108 "Janus kok", de HZ45 "Gebroeders Schaap" en de HZ1 "Margot Schaap". Aan het begin van deze eeuw was de visserij al behoorlijk minder, de aanleg van de afsluitdijk gaf de genadeslag

Ondernemend volk

Maar Huizers zijn niet voor één gat te vangen. Mede dankzij inspanningen van het gemeentsbestuur, een gezonde dosis werklust en aanpassingsvermogen en het aanwezig zijn van een technische school, schakelden velen om op de bouw. Nog steeds heeft Huizen veel grote en bekende bouwbedrijven. Anderen vonden werk in nieuwe industrie of in de kaashandel. Kaas is nog steeds een zeer belangrijke bedrijfstak in Huizen, tussen de 15 en 20% van alle nederlandse kaas ging hier om en werd geëxporteerd naar ongeveer 50 landen. Inmiddels zijn de kaasexporterende bedrijven deels uit Huizen vertrokken.

Groeikern

Vanaf het einde van de jaren '60 kreeg de huizer samenleving een zo mogelijk nog grotere verandering te verwerken. Die groote Meente van vroeger werd aangewezen als bouwplaats, als oplossing van de woningnood in het Gooi. Huizen werd later ook aangewezen als groeikern. Die groeikerntaak is volbracht. en er zijn ruim 10.000 woningen bijgebouwd. Het aantal inwoners is verdubbeld, tot bijna 42.000.

Meetmoment: 1 jan.

Jaar   Aantal
1899  4.647
1995 41.611
1996 41.351
1997 41.317
1998 41.692
1999 41.942
2000 42.141
2001 42.099
2002 42.230
2003 42.125
2004 41.974
2005 42.098
2006 42.091
2007 41.927
2008 41.880
2009 42.040
2010 41.934

Bron: De gemeentegids